دانشکده داروسازی

به گزارش روابط عمومی و به مناسبت هفته سلامت و با تأکید بر شعار خودمراقبتی و سلامت روان مبتنی بر دانش، دکتر مرجان فیروزآبادی، رئیس دانشکده پرستاری و فوریت های پزشکی، تأملی بر ابعاد خود مراقبتی سلامت روان را مطرح کرد 

خودمراقبتی آگاهانه: بنیان سلامت روان پایدار

خودمراقبتی مبتنی بر دانش، به مجموعه اقداماتی اطلاق می‌شود که افراد، خانواده‌ها و جوامع با تکیه بر اطلاعات معتبر، آموزش صحیح و شواهد علمی برای حفظ و ارتقای سلامت جسمی و روانی خود انجام می‌دهند. این مفهوم، یکی از رویکردهای مورد تأکید سلزمان بهداشت جهانی در نظام‌های نوین سلامت است و بر توانمندسازی افراد برای تصمیم‌گیری آگاهانه درباره سلامت خویش تأکید دارد.

سازمان بهداشت جهانی خودمراقبتی را مجموعه‌ای از توانایی‌ها و رفتارهای آگاهانه می‌داند که افراد به‌منظور حفظ سلامت، پیشگیری از بیماری و مدیریت تنش‌های زندگی به کار می‌گیرند. شواهد علمی نشان می‌دهد که خودمراقبتی منظم می‌تواند با کاهش اضطراب، افسردگی و فرسودگی روانی، کیفیت زندگی و تاب‌آوری روان‌شناختی را ارتقاء دهد.

ابعاد علمی خودمراقبتی در سلامت روان

خودمراقبتی جسمی

خواب کافی، تغذیه متعادل و فعالیت بدنی منظم از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر تنظیم سیستم عصبی و کاهش هورمون‌های استرس هستند. پژوهش‌ها نشان می‌دهند ورزش منظم می‌تواند با افزایش ترشح اندورفین و سروتونین، خلق‌وخو و عملکرد شناختی را بهبود بخشد.

خودمراقبتی هیجانی

توانایی شناسایی، پذیرش و بیان سالم هیجان‌ها نقش مهمی در تنظیم هیجانی دارد. استفاده از راهکارهایی مانند گفت‌وگو، نوشتن احساسات و تمرین‌های آرام‌سازی می‌تواند از انباشت فشار روانی جلوگیری کند.

خودمراقبتی ذهنی

مدیریت افکار منفی، کاهش مواجهه مداوم با اخبار تنش‌زا و تقویت ذهن از طریق یادگیری، ذهن‌آگاهی و تمرکز، از عوامل مؤثر بر سلامت روان هستند. مطالعات نشان داده‌اند که تمرین‌های ذهن‌آگاهی و مدیتیشن می‌توانند سطح استرس و اضطراب را کاهش دهند. همچنین رویکردهای مبتنی بر درمان شناختی ـ رفتاری (CBT) در اصلاح الگوهای فکری ناکارآمد و افزایش انعطاف‌پذیری روانی مؤثرند.

خودمراقبتی اجتماعی

روابط اجتماعی حمایتی، احساس تعلق و امنیت روانی را تقویت می‌کنند. ارتباط مؤثر با خانواده، دوستان و شبکه‌های حمایتی می‌تواند تاب‌آوری فرد را در برابر فشارهای روانی افزایش دهد.

خودمراقبتی معنوی

یافتن معنا، امید و آرامش در زندگی از طریق دعا، مراقبه، شکرگزاری یا ارتباط با طبیعت، به ارتقای سلامت روان و کاهش احساس تنهایی و ناامیدی کمک می‌کند. فعالیت‌های مذهبی یا معنوی می‌توانند احساس امید، آرامش و معنا در زندگی ایجاد کنند.

خودمراقبتی شغلی و تحصیلی

ایجاد تعادل میان کار، تحصیل و استراحت، نقش مهمی در پیشگیری از فرسودگی شغلی و تحصیلی دارد. مدیریت زمان و تعیین مرز میان مسئولیت‌ها و استراحت، از اصول اساسی سلامت روان محسوب می‌شود.

خودمراقبتی تفریحی و خلاقانه

فعالیت‌های لذت‌بخش و خلاقانه مانند موسیقی، هنر، ورزش و سرگرمی‌های هدفمند می‌توانند موجب کاهش تنش روانی، افزایش نشاط و بهبود کیفیت زندگی شوند.

خودمراقبتی تنها یک انتخاب فردی نیست، بلکه مهارتی علمی و ضروری برای حفظ سلامت روان در زندگی امروز است. تقویت رفتارهای خودمراقبتی می‌تواند زمینه‌ساز جامعه‌ای سالم‌تر، تاب آور تر و برخوردار از کیفیت زندگی بالاتر باشد.