دانشکده داروسازی

  آنتی بیوتیک ها

آنتی بیوتیک ها برای درمان یا پیشگیری از برخی از انواع عفونت های باکتریایی استفاده می شوند. آنها با از بین بردن باکتری ها یا جلوگیری از گسترش آنها عمل می کنند. اما آنتی بیوتیک ها برای درمان همه بیماریها کار نمی کنند.

بسیاری از عفونت های باکتریایی خفیف به خودی خود بدون استفاده از آنتی بیوتیک بهبود می یابند.

آنتی بیوتیک ها برای عفونت های ویروسی مانند سرماخوردگی و آنفولانزا و بیشتر سرفه ها و گلودردها موثر نیستند.

آنتی بیوتیک ها دیگر به طور معمول برای درمان موارد زیر استفاده نمی شوند:

• عفونت های قفسه سینه

• عفونت گوش در کودکان

•گلو درد

در مورد آنتی بیوتیک ها، توصیه های پزشک خود را در مورد نیاز به آنتی بیوتیک ها در نظر بگیرید. مقاومت آنتی بیوتیکی مشکل بزرگی است – مصرف آنتی بیوتیک در زمانی که به آنها نیاز ندارید می تواند به این معنی باشد که در آینده برای بیماری شما اثر نخواهد داشت.

•    چه زمانی باید آنتی بیوتیک مصرف کرد

آنتی بیوتیک ها برای درمان عفونت های باکتریایی استفاده می شوند که:

• بدون مصرف آنتی بیوتیک از بین نمی رود

• می تواند دیگران را آلوده کند

• برطرف شدن عفونت بدون درمان ممکن است خیلی طول بکشد

• بدون درمان عوارض جدی تری را ایجاد می کند

همچنین ممکن است به افرادی که در معرض خطر عفونت قرار دارند به عنوان پیشگیری آنتی بیوتیک داده شود که به عنوان پروفیلاکسی آنتی بیوتیکی شناخته می شود.

•    چگونه آنتی بیوتیک مصرف کنیم؟

آنتی بیوتیک ها را طبق دستورالعمل روی بسته یا بروشور اطلاعات دارو یا طبق دستور پزشک عمومی یا داروساز مصرف کنید.

آنتی بیوتیک ها می توانند به شرح زیر باشند:

• خوراکی(قرص ، کپسول یا شربت و سوسپانسیون) – که می توانند برای درمان اکثر انواع عفونت های خفیف تا متوسط در بدن استفاده شوند.

• موضعی (کرم ، لوسیون و قطره) – اغلب برای درمان عفونت های پوستی و عفونت چشم یا گوش استفاده می شود.

• تزریقی - که به صورت تزریقی عضلانی یا انفوزیون وریدی تجویز می شوند و برای عفونت های جدی تر استفاده می شود.

از دست دادن یک دوز آنتی بیوتیک

اگر مصرف یک دوز از آنتی بیوتیک خود را فراموش کردید، به محض یادآوری آن دوز را مصرف کنید و سپس به طور معمول دوره آنتی بیوتیک خود را ادامه دهید.

اما اگر تقریباً زمان مصرف نوبت بعدی فرا رسیده است، نوبت فراموش شده را رها کنید و برنامه دوز منظم خود را ادامه دهید. برای جبران نوبت فراموش شده دو دوز مصرف نکنید.

در صورتی که تصادفی یک دوز اضافی مصرف کردید

اگر 2 دوز را نزدیکتر از مقدار توصیه شده به هم مصرف کنید، خطر عوارض جانبی افزایش می یابد.

در صورتی که تصادفی یک دوز اضافی مصرف کردید بعید است که مشکل جدی پیدا کنید.

اما احتمال ابتلا به عوارض جانبی مانند درد معده، اسهال و احساس یا بیماری را افزایش می دهد.

اگر به طور تصادفی بیش از 1 دوز از آنتی بیوتیک خود را مصرف کردید و نگران هستید یا عوارض جانبی شدید داشتید، با پزشک عمومی خود صحبت کنید.

•    عوارض جانبی آنتی بیوتیک ها

مانند هر دارویی، آنتی بیوتیک ها می توانند عوارض جانبی ایجاد کنند. اکثر آنتی بیوتیک ها در صورت استفاده صحیح مشکلی ایجاد نمی کنند و بروز عوارض جانبی خطرناک به ندرت اتفاق می افتد.

عوارض جانبی رایج عبارتند از:

• کسالت

• احساس بیماری

• نفخ و سوء هاضمه

• اسهال

برخی از افراد ممکن است به آنتی بیوتیک هایی مثل پنی سیلین ها و سفالوسپورین ها واکنش آلرژیک داشته باشند. در موارد بسیار نادر، یک واکنش آلرژیک خطرناک (به نام آنافیلاکسی) رخ می دهد که یک اورژانس پزشکی است.

•    ملاحظات و تداخلات 

برخی از آنتی بیوتیک ها برای افرادی که مشکلات پزشکی خاصی دارند یا زنان باردار یا شیرده مناسب نیستند. فقط آنتی بیوتیک هایی را که برای شما تجویز شده است مصرف کنید – هرگز آنتی بیوتیکی که برای دیگران تجویز شده است را بدون تجویز پزشک مصرف نکنید.

برخی از آنتی بیوتیک ها با داروهایی دیگر مانند قرص های ضد بارداری و الکل تداخل دارند.

بروشور اطلاعات دارو را به دقت بخوانید و هرگونه سوالی را با داروساز یا پزشک عمومی خود در میان بگذارید.

•    انواع آنتی بیوتیک ها

صدها نوع مختلف آنتی بیوتیک وجود دارد، اما اکثر آنها را می توان به 6 گروه طبقه بندی کرد.

• پنی سیلین ها (مانند پنی سیلین، آموکسی سیلین، کو-آموکسی کلاو) – به طور گسترده برای درمان انواع عفونت ها، از جمله عفونت های پوست، عفونت قفسه سینه و عفونت های دستگاه ادراری استفاده می شود.

• سفالوسپورین ها (مانند سفالکسین) - برای درمان طیف وسیعی از عفونت ها استفاده می شود، اما برخی از آنها برای درمان عفونت های جدی تر مانند سپتی سمی و مننژیت نیز موثر هستند.

• آمینوگلیکوزیدها (مانند جنتامایسین) - معمولاً فقط در بیمارستان برای درمان بیماری‌های بسیار جدی مانند سپتی سمی استفاده می‌شوند، زیرا می‌توانند عوارض جانبی جدی از جمله از دست دادن شنوایی و آسیب کلیه ایجاد کنند. آنها معمولاً به صورت تزریقی تجویز می شوند، اما ممکن است به صورت قطره برای برخی از عفونت های گوش یا چشم تجویز شوند

• تتراسایکلین ها (مانند تتراسایکلین، داکسی سایکلین) – می توانند برای درمان طیف وسیعی از عفونت ها استفاده شوند، اما معمولاً برای درمان آکنه و بیماری پوستی به نام روزاسه استفاده می شوند.

• ماکرولیدها (مانند آزیترومایسین، اریترومایسین و کلاریترومایسین) - می توانند به ویژه برای درمان عفونت های ریه و قفسه سینه، یا به عنوان جایگزینی برای افراد مبتلا به آلرژی به پنی سیلین، یا برای درمان گونه های باکتریایی مقاوم به پنی سیلین مفید باشند.

• فلوروکینولون ها (مانند سیپروفلوکساسین و لووفلوکساسین) - آنتی بیوتیک های طیف وسیعی هستند که زمانی برای درمان طیف وسیعی از عفونت ها، به ویژه عفونت های تنفسی و مجاری ادراری استفاده می شدند. این آنتی بیوتیک ها به دلیل خطر عوارض جانبی جدی دیگر به طور معمول استفاده نمی شوند

سایر آنتی بیوتیک ها عبارتند از کلرامفنیکل (مورد استفاده برای عفونت های چشم و گوش)، اسید فوزیدیک (مورد استفاده برای عفونت های پوست و چشم) و نیتروفورانتوئین و تری متوپریم (مورد استفاده برای عفونت های دستگاه ادراری).

     برگرفته از سایت NHS(National Health Service)